Czy znasz słynne makiety prezentowane w nowojorskim Queens Museum, Singapore City Gallery czy Beijing Planning Exhibition Hall? A może słyszałeś/aś o Palmie Jumariah w Dubaju? W Gdańsku również stworzyliśmy coś wyjątkowego – unikatową makietę Śródmieścia, na której możesz realizować własne pomysły. Odkryj ukryty potencjał miejskich zakątków i zainspiruj się do działania w ramach pilotażowej edycji programu Otwarty IKM w siedzibie Instytutu Kultury Miejskiej – Kunszcie Wodnym.
Tymczasem zabierzemy cię w podróż po najciekawszych makietach świata. Od panoramy Nowego Jorku, przez pulsujący Singapur, aż po historyczny Pekin i futurystyczny Dubaj. Zajrzymy również do polskich ekspozycji – Kolejkowa, Fabryki Czekolady Wedla i przedwojennej Warszawy. Każda z tych miniaturowych przestrzeni to dowód ludzkiej kreatywności w łączeniu technologii z wiedzą historyczną.
Podróż zaczynamy w sercu Ameryki, od makiety Nowego Jorku w Queens Museum. Stworzona na potrzeby Wystawy Światowej w latach 1964–1965 przez Roberta Mosesa i Raymonda Lestera, którzy pracowali ze stuosobowym zespołem, przedstawia pięć dzielnic miasta w skali 1:1200. Na powierzchni 866 metrów kwadratowych umieszczone zostało aż 895 tys. budynków! Twórcy odwzorowali parki, ulice i kluczowe elementy infrastruktury.
Z czasem makieta była aktualizowana, by pokazać rozwój metropolii. Kolorystyczne oznaczenia – od zielonych terenów w zieleni po różowe strefy rekreacyjne – czynią ją czytelną i tętniącą życiem. Dodatkową atrakcją jest symulowany lot helikopterem nad miastem, a zmienne oświetlenie pozwala zobaczyć Nowy Jork od świtu po nocne światła.
To prawdziwa gratka dla miłośników architektury i urbanistyki – miniaturowy świat, który opowiada wielką historię.
Kolejny przystanek to Singapore City Gallery, trzypoziomowe centrum wystawiennicze mieszczące się w URA Centre. Otwarte w 1999 roku centrum prezentuje transformację miasta – od młodego państwa lat 60. do jednego z najlepiej zorganizowanych miast świata.
Interaktywna galeria prezentuje nie tylko historyczne dziedzictwo, ale przede wszystkim nowatorskie rozwiązania urbanistyczne. Zobaczysz tu jak działają kluczowe systemy miejskie: wodociągi, energia, gospodarka odpadami, zieleń i transport. Co sprawia, że te wszystkie elementy współtworzą jeden sprawny organizm?
Dzięki mapowaniu projekcyjnemu poznasz strategie urbanistyczne, a dotykowe panele pozwalają samodzielnie eksplorować interaktywną makietę całej wyspy. To miejsce, w którym urbanistyka staje się doświadczeniem – zmysłowym, angażującym, inspirującym.
Pozostając w Azji, odwiedźmy Beijing Planning Exhibition Hall – czteropiętrowe centrum w odrestaurowanym gmachu Dworca Głównego z 1903 roku, tuż przy Placu Tiananmen.
Ta czteropiętrowa przestrzeń to swoisty dialog między tradycją a nowoczesnością. Za pomocą modeli, paneli, rzeźb oraz trójwymiarowych filmów poznajemy historię rozwoju Pekinu. Wystawa oddaje hołd zarówno dawnej architekturze, jak i kreśli odważne wizje przyszłości, gdzie historyczne dziedzictwo przeplata się z nowatorskimi koncepcjami urbanistycznymi.
Przenieśmy się na Półwysep Arabski, do Dubaju. Makieta The Palm Jumeirah Island Dubai to miniaturowe arcydzieło, dzięki któremu poczujesz się w samym centrum futurystycznej wizji. Już na pierwszy rzut oka zobaczymy, z jaką precyzją został odtworzony niezwykły kształt wyspy – gigantyczna palma. W rzeczywistości pień Palmy rozciąga się na pięć kilometrów, a siedemnaście rozłożystych „liści” tworzy koronę drzewa, symbolu wytchnienia i nadziei dla wędrowców przemierzających pustynne bezkresy.
Makieta nie tylko wiernie oddaje układ zabudowy, lecz także ukazuje przestrzenny dialog pomiędzy luksusowymi apartamentami, eleganckimi hotelami, nowoczesnymi willami, a strefami rozrywki i butikowymi centrami handlowymi. Wystarczy uruchomić wyobraźnię, by poczuć atmosferę spaceru wzdłuż wybrzeża z widokiem na Burj Al Arab, zobaczyć refleksy słońca tańczące na wodach Zatoki Arabskiej czy światła nocnej panoramy Dubaju.
Nie pomińmy tarasu obserwacyjnego! The View, bo o nim mowa, znajduje się na wysokości 240 metrów i oferuje spektakularny widok na całą Palmę – tę samą, którą chwilę wcześniej oglądaliśmy w miniaturze. Stąd windą z interaktywną projekcją piasku, wody i nieba, udamy się w trzyminutową podróż na 52. piętro The Palm Tower. To właśnie tam warto zatrzymać się na dłużej, by się pozachwycać panoramicznym, 360-stopniowym widokiem na cały Dubaj.
Z Azji wracamy do Polski, gdzie czeka na nas makieta w warszawskim Kolejkowie. Jest to miasto w skali 1:25, gdzie dzień trwa zaledwie dziewięć minut, a noc – cztery. Takie przyśpieszenie tempa życia stolicy daje niesamowity efekt.
Makieta odwzorowuje najważniejsze punkty Warszawy. Przechadzając się oczami wyobraźni wśród miniaturowych ulic zatrzymamy się przy Moście Gdańskim i neonie „Miło cię widzieć”, a na Placu Zbawiciela zachwycimy się majestatycznym kościołem Najświętszego Zbawiciela. Urokliwe ulice starej Pragi, niepowtarzalny klimat Bazaru Różyckiego, turystyczne Stare Miasto, malownicze Bulwary Wiślane – jest dokąd się wybrać na spacer! Nie zabrakło też miejsc symbolicznych, takich jak Cytadela Warszawska czy Pomnik Małego Powstańca, które przypominają o bogatej historii stolicy.
Kolejkowo to aż 1000 metrów kwadratowych ekspozycji. Przestrzeń tętni ruchem dwusty samochodów i kilkunastu pociągów z kilkudziesięcioma wagonami. Całość uzupełniają 155 miniaturowych budynków oraz 5023 ludzkich i zwierzęcych postaci. Każdy element tej miniaturowej rzeczywistości został wykonany z ogromną starannością – od ruchu ulicznego, przez mosty i tunele, aż po zmieniający się symulator dnia i nocy, który zamienia wystawę w interaktywny spektakl.
Pora na czekoladową przygodę! Przed nami Fabryka Czekolady E. Wedel, w której wraz z każdym krokiem poznajemy nowe smaki i fascynujące fakty z historii.
Znajdziemy tu czekoladową makietę wykonaną z kilkuset kilogramów deserowej czekolady, która wiernie odtwarza fabrykę E. Wedel i dzielnicę Kamionek. Makieta jest otoczona szklanym murkiem, dzięki któremu możesz przyglądać się szczegółom bez obawy, że czekolada się roztopi. Specjalnie przygotowane podesty oraz szklane okienka sferyczne pozwalają dzieciom i dorosłym z bliska obejrzeć wszystkie detale.
Hologramy ścienne przybliżają historię fabryki oraz zdradzają tajniki produkcji czekolady. W muzeum znajdziemy też interaktywne stanowiska, gdzie specjalne przyciski pozwolą nam ożywić czekoladową makietę – miniaturowe budynki, ludzie, pociąg, wozy, a nawet zwierzęta. Najmłodsi mogą podjąć się zadania specjalnego i wybrać się na poszukiwanie czekoladowych psów, kotów i krów!
Na koniec odpocznijmy w przestronnej sali umeblowanej pufami w kształcie czekoladek – stąd otwiera się widok z tarasu na okolicę.
I jeszcze jeden przystanek w Warszawie – Teatr Kamienica – gdzie znajdziemy makietę Śródmieścia z 1939 roku. Widok ten zawdzięczamy Emilianowi Kamińskiemu, dawnemu dyrektorowi teatru, oraz Piotrowi Wielgomasie, i ich idei zatrzymania w czasie ostatnich przedwojennych momentów. Prace nad makietą rozpoczęły się już w 2012 roku, a przy jej tworzeniu zostały wykorzystane bogate archiwa: zdjęcia, plany lotnicze, mapy, pocztówki oraz osobiste wspomnienia warszawiaków.
Makieta została wykonana ręcznie z gipsu i wiernie oddaje fragment Śródmieścia obejmujący teren od historycznego Ogrodu Saskiego z nieistniejącym już Pałacem Saskim, po tętniący życiem Dworzec Główny. Każdy element, każdy szczegół – od misternie rzeźbionych budynków, przez starannie pomalowane detale, aż po liczne figurki ludzi i pojazdów – buduje klimat tego miniaturowego miasta, zwanego niegdyś „Paryżem Północy”.
Naszą podróż kończymy w Gdańsku, w Kunszcie Wodnym – siedzibie Instytutu Kultury Miejskiej, gdzie znajduje się makieta Gdańska. Jest to efekt wieloletniej pracy urbanistów, historyków i specjalistów nowych technologii. Dzięki interaktywnym ekranom i aplikacjom edukacyjnym w trzech językach zobaczymy, jak Gdańsk zmieniał się na przestrzeni wieków, porównamy historyczny plan z 1598 roku z dzisiejszym układem miasta. W skali 1:500 makieta misternie odwzorowuje Śródmieście, są to tysiące detali, kręte uliczki, place i budynki. Posłuchaj szeptów portu, odkrywaj miasto i… daj się zainspirować!
Więcej informacji o gdańskiej makiecie przeczytasz w zakładce O makiecie: https://otwarty.ikm.gda.pl/gdansk-na-makiecie/o-makiecie/